Spiegelreflexcamera: flexibiliteit onderwater?


Nikon D600Veel professionele onderwaterfotografen zijn al een tijdje over op een digitale spiegelreflexcamera. Ook meer en meer hobbyfotografen komen in het bezit van zulke camera’s, echter, voor hen is de keus tussen spiegelreflex en compact voor onderwater niet altijd makkelijk.

Een spiegelreflex is een zogenaamde systeemcamera: een losse body van groot formaat, uitbreidbaar met een ruime selectie aan lenzen voor groothoek-, tele- en macrofotografie en krachtige flitsers.

Juist deze flexibiliteit stelt fotografen in staat een optimale samenstelling te maken voor de beste foto’s in een situatie en maakt een spiegelreflex dan ook een aantrekkelijke keuze voor velen.

Nemen we zo’n camera echter mee onder water dan heeft deze flexibiliteit de nodige gevolgen. Hieronder staan daarom een aantal afwegingen en voor- en nadelen van een digitale spiegelreflex ten opzichte van een ‘gewone’ digitale compactcamera samengevat.

Onderwaterhuizen voor de Digitale Spiegelreflex

Nikon D600 - Ikelite behuizingHet eerste wat opvalt is de basis onderwaterbehuizing: deze is voor een spiegelreflex meestal fors van afmetingen en er worden vaker aluminium, polycarbonaat en andere stevige materialen in toegepast wat het gewicht al gauw op enkele kilo’s kan brengen.

Even meenemen in de handbagage voor een duikreis is er dus niet meer bij.

Daar in tegen zijn dit soort behuizingen wel beter voorbereid op het gebruik en de eisen van de gevorderde onderwaterfotograaf: één of twee flitsaansluitingen, grote handvatten en bedieningsknoppen, en meerdere bevestigingspunten voor armen en accessoires zijn standaard. Een diepgang van 60 tot 150 meter is ook niet ongewoon en als de behuizing geen zicht op de binnenzijde biedt is deze vaak voorzien van een vochtmelder.

Lenzen en Poorten

Lens poortenDe ruime keus in lenzen voor de spiegelreflex heeft ook zo zijn gevolgen. Een behuizing voor een compactcamera is op maat gemaakt en houdt rekening met de ingebouwde zoomlens. Voor de spiegelreflex moet de behuizing worden voorzien van speciale poorten die speciaal voor de gekozen lens zijn gefabriceerd.

Standaard wordt bij een onderwaterhuis vaak een poort meegeleverd voor de standaard kitlens die voor de camera geldt. Fabrikanten hebben echter niet voor alle lenzen een passende poort, het is dus zaak om te controleren of de favoriete lenzen wel door het onderwaterhuis worden ondersteund.

Het type poort moet wel overeenstemmen met de mogelijkheden van de lens. Bij een platte poort zal de beeldhoek door refractie (de lichtbreking door de overgang van water naar lucht, zoals de duiker ook met zijn masker ervaart) verkleind worden, wat resulteert in een vergrote afbeelding. Dit maakt dit type poorten prima geschikt voor standaard- en macrolenzen. Deze zijn tevens geschikt voor zoomlenzen, al bieden niet alle poorten de mogelijkheid om de zoom ook daadwerkelijk te bedienen.

Domepoort

Voor groothoekfotografie (brandpuntafstand 28mm of kleiner) is deze breking niet wenselijk en is een domepoort nodig. Domepoorten hebben bolvormig glas die refractie verminderen of zelfs helemaal opheffen.

Deze poorten hebben weer als nadeel dat niet alle lenzen hierachter optimaal kunnen scherpstellen en er in zulke gevallen een close-up voorzetlens nodig is om dit op te corrigeren.

Digitaal Flitsen

Wordt bij een compactcamera veelvuldig gebruik gemaakt van de interne flitser, de behuizingen voor een spiegelreflex bieden meestal geen mogelijkheden om de flitser van de camera te gebruiken. Tenzij de fotograaf kan volstaan met het beperkte omgevingslicht is een een externe flitser dus noodzakelijk.

Slaafflitsers die op de flits van de camera afgaan zijn niet mogelijk, dus de keus is beperkt tot een onderwaterflitser die met een kabel handmatig of digitale TTL kan synchroniseren.

Gelukkig is het gebruikelijk dat onderwaterhuizen voor spiegelreflexcamera’s zijn voorzien van één of meerdere aansluitingen die aan de binnenzijde verbonden worden met de hotshoe van de camera en is er een ruime keus aan kabels voor de diverse type stekkers.

Digitale TTL wordt door veel speciale onderwaterflitsers niet ondersteund (zie de digitale onderwaterflitser pagina voor meer informatie over digitale flitsprotocollen). Sommige behuizingen zijn voorzien van conversie-elektronica om de digitale TTL van de camera om te vormen, waarmee ook niet-digitale flitsers kunnen worden aangesloten.

Samen met de ruime instelmogelijkheden van een spiegelreflex zijn er uiteindelijk dus toch veel goede combinaties van spiegelreflex en flitser mogelijk.

Verschil in Fotograferen

Qua fotograferen met een spiegelreflex- of compactcamera zijn er een aantal verschillen tussen die boven water niet altijd opgemerkt worden, maar voor onderwater wel opeens doorslaggevend kunnen zijn.

Zo heeft de selectie van lens en poort, in combinatie met de daarbij behorende samenstellen en duikklaar maken van de set, de onderwaterfotograaf om geruime tijd voor een duik al te bepalen welke configuratie hij gaat gebruiken. Dit gaat dus ten koste van de flexibiliteit: een geplande wrakduik wordt op het laatste moment een rifduik en met de set met fish-eye en domepoort zijn die duik nutteloos om de naaktslakken goed op te foto te krijgen.

Hier tegenover staan echter wel veel voordelen. Een spiegelreflex kan door zijn grotere CCD/CMOD sensor en betere lenzen met minder licht toch correct belichte foto’s afleveren, en houdt ook bij hogere ISO-waardes de ruis beperkt. En de speciale RAW-formaten bieden hierbij nog meer speelruimte voor correcties achteraf (zie ook RAW in plaats van JPG).

Het batterijverbruik is, mede door het niet gebruiken van de LCD en interne flitser, minimaal en de gemiddelde digitale spiegelreflex kan daardoor op een volle accu 500 tot 1000 foto’s nemen en dan nog eens met tussenpozen van minder dan één seconde.

Een spiegelreflex is ontworpen voor handmatig instellen, en dat is onderwater ook een voordeel. Moet er bij een compactcamera veel via menu’s worden geregeld, op een spiegelreflex kan de fotograaf de belangrijkste instellingen direct via een knop of draairing regelen.