Kleurcorrectie voor onderwaterfotografie

Als onderwaterfotograaf zal je het vast hebben meegemaakt: onderwater zie je zelf de mooiste kleuren maar thuisgekomen blijken de foto’s van je digitale camera enkel een blauwe waas en is er van de pracht weinig meer over.

Dit artikel licht de theorie van de kleuren in het licht en onderwater toe en geeft een aantal tips om meer kleuren in je onderwaterfoto’s te krijgen.

Kleuren onderwater

De kleur van een onderwerp wordt bepaald door zowel de eigenschappen van het onderwerp zelf, maar ook van de kleurverhouding van de lichtbron. Deze zogenaamde kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in Kelvin (K), een schaal van rood (warm) naar blauw (koel) licht. Gewoon daglicht zit op deze schaal rond de 5600K, een halogeenlamp op 3200K en kaarslicht op 1200K.

Kleur temperatuur

Kleur verlies bij diepteDe hersenen van de mens weten hoe een onderwerp er normaal hoort uit te zien, en zijn daardoor in staat grote verschillen in kleurtemperatuur te corrigeren en ons onder verschillende lichtomstandigheden toch een constante beleving van kleuren te geven. Camera’s zijn hier echter niet zo goed in: deze zal standaard de juiste ‘chromatische aanpassingen’ volledig automatisch proberen te bepalen op basis van het ontvangen licht en de algemene omstandigheden bij daglicht.

Onderwater gaat deze automatische meting echter vaak verkeerd: water filtert namelijk de kleuren uit het daglicht, afhankelijk van de hoeveelheid water en daarmee diepte. Zo is er al op 5 meter diepte geen rood licht meer aanwezig, en is op 10 meter enkel nog groen en blauw aanwezig. Om je onderwaterfoto’s toch een goede kleurbalans te krijgen heb je een aantal mogelijkheden, die hieronder worden besproken.

Witbalans op de camera

Tevens beschikken de meeste camera’s over een Witbalans (Engels: white balance, WB) functie waarmee je deze zelf kan instellen op de diverse voorgeprogrammeerde lichtbronnen/omstandigheden, waaronder Daglicht, TL-lamp, Bewolking etc.

witbalans icoon

Voor goede resultaten is het vaak voldoende om de Daglicht-stand vlak onder het oppervlakte te gebruiken, en over te schakelen naar de Bewolking stand op grotere dieptes. Sommige camera’s bieden zelfs een of meerdere standen voor Onderwater-witbalans waarmee je de witbalans speciaal op de omstandigheden tijdens je duik kunt afstellen.

De beste resultaten krijg je echter door handmatige meting van de witbalans. Hierbij neem je dan een tijdens de duik een foto van een wit of grijs object, wat de camera dan gebruikt om de juiste balans van kleuren te bepalen. Deze optie is echter niet op alle camera’s aanwezig.

Kleurcorrectiefilters

Roodfilter effectIn de fotografie worden diverse soorten filters gebruikt om kleuren van foto’s aan te passen. Deze voegen licht in bepaalde kleuren toe aan het al aanwezige licht om zo een betere balans te creëren.

Voor goede resultaten heb je speciale kleurcorrectiefilters voor onder water nodig, bijvoorbeeld van leveranciers als Dyron, Fantasea, Bigblue en Magic of onderwaterhuis fabrikanten zelf.

Deze bieden verschillende soorten filters voor gebruik in de blauwe tropische wateren, in het groenere water van gematigde zones en voor verschillende dieptes. En hebben varianten die zowel op de camera als op de behuizing kunnen worden bevestigd.

Het nadeel van een filter is wel dat deze de totale hoeveelheid licht dat de camera bereikt beperkt, waardoor deze op grotere dieptes donkere resultaten of bewogen beelden kan veroorzaken. Ook zal bij het gebruik van een externe lichtbron met een andere kleurtemperatuur dan waar het filter voor is bedoeld tot overmatige kleuren leiden.

Uiteindelijk is voor zowel kleurcorrectie met witbalansinstellingen als correctiefilters nog altijd wel voldoende kleur in het aanwezige licht nodig: op dieptes onder de 10 meter zal het effect daarom snel afnemen en zijn externe lichtbronnen zoals flitsers nodig.

Kunstmatige lichtbronnen

Ikelite DS51Door het gebruik van extra lichtbronnen, in de vorm van interne/externe flitsers en videolampen, brengt je de missende kleuren op grotere diepte weer terug.

Flitsers hebben een temperatuur van ongeveer 5000K-5500K en zijn dus redelijk vergelijkbaar met daglicht, videolampen zitten over het algemeen hoger met 6000K-6500K en produceren dus blauwer licht. Voor optimale resultaten moet je de camera daarom op een passende witbalans instellen.

Het bereik van een flitser/lamp onderwater is beperkt tot maximaal een paar meter en net als bij het zonlicht zullen de kleuren ook bij dit licht over grotere afstand door het water verdwijnen. Het is dus belangrijk dat je het onderwerp dicht genoeg nadert voor de juiste kleuren.

Zie voor meer informatie de tips voor het gebruik van externe flitsers.

Controle via het RGB histogram

RGB histogramDoor het afwijkende licht, de behuizing, en de correctie van je hersenen zijn ook de kleuren van foto’s op je LCD scherm onderwater niet goed in te schatten.

Gelukkig bieden meer en meer camera’s tegenwoordig over een RGB histogram functie. Deze toont grafieken op basis van aanwezigheid van rode, groene en blauwe pixels in de foto, verdeeld naar de helderheid, van donker aan de linkerkant naar helder aan de rechterkant.

De RGB histogrammen kan je onderwater dus gebruiken om te bepalen of er voldoende kleuren in de foto aanwezig zijn. Als de grafieken en pieken van elke kleur ook nog eens redelijk op elkaar lijken heeft de foto een goede witbalans. Uiteraard zal op foto’s met veel water de blauwe grafiek zich, vergeleken met de andere kleuren, overwegend aan de rechtkant begeven.

Beeldbewerking op de PC

Uiteraard kan je met fotobewerking op de computer achteraf nog het nodige aan kleurcorrectie toepassen. Of je hiermee nog wel of geen goede resultaten kan krijgen is wel afhankelijk van de al aanwezige kleurinformatie in de foto bestanden, dus blijft het zaak om al bij het nemen zo veel mogelijk licht en kleur in de foto te krijgen.