Soorten externe flitsers

Onderwaterflitsers voor Digitale Camera’s

Flitsers in allerlei soorten en matenAls je begint met een digitale camera en onderwaterhuis loop je al gauw tegen de beperkingen van de onderwaterwereld aan: weinig licht en kleur, op blauw of groen na. Hiernaast zorgt de plaatsing van de interne flitser van de camera er voor dat het licht zodanig op de aanwezige stofdeeltjes weerkaatst dat ze als soort grote sneeuwvlokken/pingpongballen op de foto komen (“back scatter”).

Een externe flitser kan deze problemen verminderen, maar voor optimaal resultaat moet zowel de digitale camera als de flitser wel aan een aantal eisen voldoen. In onderstaand artikel wordt dieper op deze aspecten en de keuze van een flitser ingegaan.

Digitaal flitsen

Pre-flash

De meeste digitale camera’s genereren een extra flits (of zelfs meerdere) voorafgaand aan de echte flits. Deze zogenaamde pre-flash wordt door de camera gebruikt om de belichtingsinstellingen te bepalen.

Conventionele slaafflitsers kennen dit fenomeen niet en zullen dus bij deze pre-flash al afgaan, waardoor ze op het moment dat de foto echt genomen wordt ze geen licht meer kunnen geven.

Daarom zijn er speciale “digitale” flitsers op de markt die de pre-flash negeren. Er zijn zelfs modellen die snel genoeg zijn om zowel bij de pre-flash als de echte flits te af te gaan.

Digitale flitsvormen

In digitale camera’s worden twee vormen van flits genereren van belang: de volledige flits (“full-flash”) en de gewogen flits (“metered-flash”).

Bij de full-flash gaat de interne flitser van de camera altijd op volle kracht af en wordt de belichting bijgesteld door de gevoeligheid van de CCD aan te passen.

Bij metered-flash camera’s zal de interne flitser stoppen (“quenching”) op het moment dat de juiste belichting is bereikt.

TTL flitsers

TTL (through-the-lens) is een methode waarbij de camera de flitser aanstuurt om de correcte belichting te krijgen. De camera bekijkt als het ware het binnenkomende licht en stuurt signalen over de gewenste sterkte en flitsduur naar de externe flitser. Het gebruik van TTL kan in theorie het fotograferen onder water dus vereenvoudigen, in de praktijk zal de invloed van diafragma, sluitertijd, compositie etc. toch nog enig denkwerk en handmatig correctiewerk vereisen.

Verbinding

Voor TTL functionaliteit is een kabel nodig die de flitser met de camera verbindt. Ook de behuizing moet daarom speciale voorzieningen hebben om deze kabel te kunnen koppelen.

TTL, E-TTL, i-TTL, …

Ikelite DS161 MovieDigitale spiegelreflex camera’s gebruiken niet het gebruikelijke Nikonos TTL protocol, maar eigen varianten zoals E-TTL (Canon), D-TTL en i-TTL (Nikon, Fuji). Deze camera’s kunnen meerdere pre-flashes (tot wel 15) of een pre-flash van langere duur geven, iets waar de oudere TTL flitsers niet mee overweg kunnen. De moderne TTL flitsers kunnen hier wel mee overweg.

Toepassing

TTL kan veel werk uit handen nemen maar deze apparatuur is wel een beetje duurder. Over het algemeen neemt een beginnende onderwaterfotograaf niet zo een dure flitser.

Flitsbehuizingen

Naast de speciale onderwaterflitsers hebben diverse fabrikanten ook speciale flitserhuizen in het assortiment waarmee ook populaire bovenwaterflitsers, zoals de Nikon SB-800, Canon Speedlite 580EX en Olympus FL-20, onderwater kunnen worden gebruikt.

Slaafflitsers

Intova IC10 met externe ISS2000 flitserIn de slaafmodus houdt de externe flitser met een lichtsensor de buitenwereld “in de gaten”. Op het moment dat de interne flitser van de camera afgaat zal de hoeveelheid licht de externe flitser activeren zodat deze ook afgaat.

Een nadeel van de slaafmethode is dat de camera geen weet heeft van de aanwezigheid van de externe flitser. Hierdoor is de camera niet automatisch voorbereid op de grote hoeveelheid extra licht dat wordt gegenereerd. Om overbelichting te voorkomen zal de camera dus handmatig moeten worden voorbereid op de extra hoeveelheid licht. Ook de kracht van de externe flitser moet worden verminderd, iets wat op de goedkopere modellen zoals de Epoque ES-150DS, Sunpak G-flash en de Intova ISS 2000, maar ook op de Sea&Sea YS-25 en YS-90 modellen mogelijk is.

Ikelite flitsers hebben zelfs ondersteuning voor metered-flash camera’s en stoppen dus op het moment dat de interne flitser stops, wat helpt de juiste belichting te krijgen.

Auto TTL

Sommige flitsers, zoals de Sea&Sea YS-90 Auto, bieden een speciale slaafmodus waarvan wordt beweerd dat automatisch de juiste belichting wordt geleverd voor de omstandigheden. Deze “Auto-TTL” methode is gebaseerd op het instellen van het diafragma van de camera op de flitser, en het meten van het omgevingslicht door de flitser zelf.

Deze modus is in sommige gevallen niet bruikbaar omdat veel compact camera’s het diafragma niet aan de gebruiker tonen, noch handmatige instelling hiervan ondersteunen. Verder kan de positie van de flitser er voor zorgen dat deze op andere een gebied is gericht dan de camera, een afwijking in lichtsterkte van deze gebieden resulteert dan alsnog in onder- of overbelichte foto’s.

S-TTL / DS-TTL

Inon S-2000 S-TTL  onderwaterflitser

Flitsers als de Sea&Sea YS-110 TTL en de Inon D-2000 beschikken over deze optische slaaf-TTL varianten. Bij S-TTL (Optical Syncro TTL) en DS-TTL (Digital Slave TTL) kijkt de externe flitser niet alleen naar de start van de camera’s interne flitser, maar ook wanneer deze stopt. Als de camera dus bepaalt dat de juiste hoeveelheid licht voor de foto is bereikt, zet deze zijn eigen flitser af en daarmee dus ook de indirect de externe flitser.

Verbinding

In tegenstelling tot TTL is er voor slaafflitsers geen directe verbinding met camera nodig; een camerabehuizing die het gebruik van de interne flits toestaat is voldoende. Het ontbreken van de verbinding betekent wel dat correcte activering niet altijd gegarandeerd is. Als er bijvoorbeeld geen onderwerpen in de buurt zijn die het licht van de interne flitser weerkaatsen of juist blokkeren kan het voorkomen dat de externe flitser onvoldoende licht waarneemt en dus niet afgaat.

Om dit te voorkomen zijn speciale synchronisatie kabels (“sync cords” of “fiber-optic cables”) van glasvezel verkrijgbaar. Deze worden in de buurt van de interne flitser op de behuizing geplaatst en leiden het licht rechtstreeks naar de externe flitser. Een bijkomend voordeel is dat de interne flitser hierbij vaak wordt afgeschermd wat de kans op sneeuwvlokken vermindert.

Toepassing

Slaafflitsers worden het meest toegepast voor de reguliere automatische compact camera’s van digitale onderwaterfotografen.

Omdat de flitser en behuizing weinig speciale voorzieningen hoeven te hebben zoals bij TTL wel het geval is, is een set met externe slaafflitser ook beduidend goedkoper. Nadeel is wel dat camera een redelijke mate van handmatige instellingen moet ondersteunen en dat voor de resultaten veel geëxperimenteerd moet worden. Lees hiervoor de tips voor gebruik van flitsers.

Een flitser aanschaffen

  1. Kijk of de flitser en je camera kunnen samenwerken: voor TTL-flitsers moet je camera en behuizing wel over deze aansluitingen beschikken, anders ben je aangewezen op een slaafflitser. Voor een toekomstvaste flitser kies je het best een model met beide mogelijkheden.
  2. In geval van een slaafflitser moet het onderwaterhuis wel het gebruik van de interne flitser van de camera toestaan. Tevens moet de pre-flash van de camera uit te schakelen zijn of moet de slaafflitser hiermee overweg kunnen.
  3. Kies een model met een passende sterkte: een hoger richtgetal is zinvol bij groothoekfotografie of macrofotografie met zeer kleine diafragma’s, het kan daarentegen ook meer reflectie van stofdeeltjes veroorzaken. Een variabele kracht geeft de meeste flexibiliteit.
  4. Ook de lichthoek moet overeenstemmen met je camera: hoe ruimer het bereik van de camera’s groothoek, hoe groter de lichthoek moet zijn. Diffusers helpen de hoek nog verder verruimen.
  5. Een korte herlaadtijd is belangrijk als je snel achterelkaar wilt fotograferen. Niets is zo vervelend als moeten wachten op de flitser tijdens een snelle actie onder water.
  6. En tenslotte moet het aantal flitsen wel overeenstemmen met het aantal foto’s dat je op een duik wilt nemen. Houdt hierbij ook rekening met meerdere duiken op een dag waar je niet van batterijen kunt wisselen.